ริดสีดวง ในคนท้องเป็นภาวะที่พบได้บ่อยในขณะครรภ์ ซึ่งอาจก่อให้เกิดอาการที่ไม่สบายหรือทั้งระยะสั้น และระยะยาว
ในส่วนนี้เราจะสำรวจสาเหตุของริดสีดวง ในคนท้องว่าเกิดจากอะไร และลำดับขั้นตอนสำหรับการป้องกัน และรักษาอย่างไรเพื่อไม่ให้กระทบต่อลูกน้อย
บทความแนะนำ : 7 ภาวะแทรกซ้อน คุณแม่ขณะตั้งครรภ์ควรรู้
ริดสีดวง ในคนท้อง เกิดจากอะไร
ริดสีดวงในคนท้องเกิดจากการบวม และอักเสบของเส้นเลือดที่อยู่ในบริเวณทวารหนัก (hemorrhoids). ทวารหนักคือส่วนปลายสุดของทางเดินอาหาร ต่อจากลำไส้ตรงซึ่งเป็นส่วนปลายของลำไส้ใหญ่ ทำหน้าที่ควบคุมการขับถ่าย บริเวณนี้มีกลุ่มหลอดเลือดดำอยู่ใต้เยื่อบุ เมื่อหลอดเลือดเหล่านี้โป่งพองและบวมจึงเกิดเป็นก้อนริดสีดวง (ข้อมูลจาก NHS)
ในขณะที่คนท้องมีมดลูกขยายตัวขึ้นในระหว่างการตั้งครรภ์, มีการเปลี่ยนแปลงฮอร์โมน, และมีการกดทับทวารหนักจากมดลูกที่ขยายตัว, มีโอกาสทำให้เส้นเลือดที่อยู่ในบริเวณนี้บวม และอักเสบมากขึ้น ทำให้เกิดริดสีดวง.
ตัวอย่างของปัจจัยที่สามารถทำให้เกิดริดสีดวงในคนท้องได้รวมถึง:
การขยายตัวของมดลูก: มดลูกที่ขยายตัวขึ้นสามารถกดทับทวารหนัก และเส้นเลือดที่อยู่ในบริเวณนี้ได้.
การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน: การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนในระหว่างการตั้งครรภ์ อาจส่งผลต่อการขยายตัวของเส้นเลือดทวารหนัก.
การท้องผูก: การท้องผูกสามารถทำให้เกิดการคั่งที่บริเวณทวารหนัก.
การยืนหรือนั่งในท่าเดิม: การยืน หรือนั่งในท่าเดิมเป็นเวลานานๆ อาจทำให้การไหลเวียนเลือดกลับขึ้นมาสู่ช่องท้องทำได้ยากขึ้น.
การรักษาริดสีดวงในคนท้องสามารถทำได้โดยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมที่เกี่ยวข้อง, ดูแลสุขภาพทางอาหาร, การออกกำลังกาย, และการใช้ยาหรือครีมที่แพทย์สั่ง. ในกรณีที่รุนแรงมาก, หรือไม่ตอบสนองต่อการรักษาปกติ, อาจจำเป็นต้องพบแพทย์เพื่อการวินิจฉัยและรักษาเพิ่มเติม.
คนท้องเป็นริดสีดวง อันตรายไหม
ริดสีดวงทวารเป็นปัญหาทางสุขภาพที่พบได้ในผู้หญิงที่กำลังตั้งครรภ์. การเป็นริดสีดวงทวารในคนท้องมักจะไม่ถือเป็นอันตรายร้ายแรง, แต่มักทำให้คนท้องรู้สึกไม่สบาย และมีความเจ็บปวด. ในบทความนี้, เราจะสรุปรายละเอียดเกี่ยวกับริดสีดวงทวาร และการรักษาตามระยะต่าง ๆ.
การแบ่งระยะของริดสีดวงทวาร:
- ระยะที่ 1: มีเลือดออกแต่ไม่มีก้อนริดสีดวงทวารที่ยื่นออก.
- ระยะที่ 2: มีก้อนริดสีดวงทวารที่ยื่นออกขณะขับถ่าย และสามารถหดกลับเข้าได้.
- ระยะที่ 3: มีก้อนริดสีดวงทวารที่ยื่นออกขณะขับถ่าย แต่ไม่สามารถหดกลับเข้าได้เอง.
- ระยะที่ 4: มีก้อนริดสีดวงทวารที่ยื่นออกตลอดเวลาทั้งขณะขับถ่ายและไม่ขับถ่าย.
ริดสีดวงสามารถหายเองได้ไหม
ในบางกรณี, ริดสีดวงทวารสามารถหายเองหลังคลอดลูก. กระบวนการคลอดลูกทำให้มดลูกลดขนาดลง, และการคลายกล้ามเนื้อทำให้ริดสีดวงลดลง. การลดแรงกดทับ และการคลอดที่ปกติสามารถช่วยลดความอักเสบ.
วิธีรักษาริดสีดวงคนท้อง
การรักษาริดสีดวงทวารในคนท้องมีหลายวิธีตามระดับความรุนแรงของอาการ แต่ก่อนที่จะทำการรักษาควรปรึกษาแพทย์เพื่อให้ได้การวินิจฉัยที่ถูกต้อง และแผนการรักษาที่เหมาะสม. นอกจากนี้, การปรับเปลี่ยนไลฟ์สไตล์ และการดูแลสุขภาพทั่วไปก็มีบทบาทสำคัญในการรักษา และป้องกันริดสีดวงทวารในคนท้อง:
การรับประทานอาหารที่มีเส้นใย: การรับประทานอาหารที่มีเส้นใยสูงช่วยกระตุ้นกระบวนการการขับถ่าย และลดความกดทับทวารหนัก.
การดื่มน้ำ : การดื่มน้ำมากมายช่วยในกระบวนการย่อยอาหาร และลดความแข็งของอุจจาระ.
การออกกำลังกาย: การออกกำลังกายเบา ๆ ที่แพทย์อนุญาต เช่น การเดิน ช่วยให้ลำไส้เคลื่อนไหวดีขึ้นและลดอาการท้องผูก.
การใช้ยาหรือครีม: ในบางกรณี, แพทย์อาจสั่งให้ใช้ยา หรือครีมที่มีส่วนผสมต่าง ๆ เพื่อลดอาการอักเสบ และปวด.
หัตถการ เช่น การใช้ยางรัด การฉีดยา หรือการผ่าตัด: ในคนท้องมักไม่ทำ แพทย์ส่วนใหญ่จะรักษาตามอาการไปก่อนและนัดประเมินอีกครั้งหลังคลอด เพราะริดสีดวงจำนวนมากดีขึ้นเองหลังคลอด การรักษาด้วยหัตถการระหว่างตั้งครรภ์จะพิจารณาเฉพาะกรณีที่มีภาวะแทรกซ้อนรุนแรง และเป็นการตัดสินใจของแพทย์เป็นรายกรณี.
การรักษาริดสีดวงทวารในคนท้องควรทำภายใต้คำปรึกษาแพทย์เพื่อให้ได้การดูแล และการรักษาที่เหมาะสมกับสภาพของแต่ละบุคคล.
ยาสำหรับรักษาคนท้องเป็นริดสีดวง
คุณแม่ที่เป็นริดสีดวงในช่วงครรภ์อาจได้รับการรักษาที่เหมาะสมตามคำแนะนำของแพทย์ ซึ่งรวมถึงการใช้ยาเพื่อบรรเทาอาการริดสีดวง. ยาที่ใช้ส่วนใหญ่สามารถแบ่งออกได้เป็นหลายประเภท:
ใยอาหารเสริมหรือยาระบาย: ใช้เมื่อท้องผูก เพื่อให้อุจจาระนิ่มและขับถ่ายง่ายขึ้น ควรเลือกชนิดที่แพทย์หรือเภสัชกรแนะนำว่าปลอดภัยสำหรับคนท้อง.
ยาเหน็บและยาทาริดสีดวง: ช่วยบรรเทาอาการปวด แสบ และคัน บางสูตรมีสเตียรอยด์หรือยาชาเฉพาะที่ผสมอยู่ คนท้องไม่ควรซื้อใช้เอง ต้องให้แพทย์หรือเภสัชกรเลือกตัวยาและกำหนดระยะเวลาใช้ให้ และใช้ตามฉลากหรือตามแพทย์สั่งเท่านั้น หากต้องการยาแก้ปวดอื่นร่วมด้วย อ่านข้อควรรู้ใน คนท้องกินยาแก้ปวดได้ไหม
สำหรับการใช้ยาในช่วงครรภ์, ควรปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์ และเภสัชกร. อย่าละเมิดคำแนะนำการใช้ยาที่ได้รับมอบหมายจากทางการแพทย์.
นอกจากนี้, การปฏิบัติตามการดูแลสุขภาพทั่วไป รวมถึงการรับประทานอาหารที่มีเส้นใย, ดื่มน้ำมากมาย และออกกำลังกาย ก็เป็นส่วนสำคัญในการช่วยลดความเป็นริดสีดวง.
วิธีดูแลคนท้องเป็นริดสีดวง
การตั้งครรภ์เป็นช่วงเวลาที่สุขภาพของคุณแม่มีความสำคัญ แต่คุณแม่หลายคนอายที่จะพูดถึงปัญหาการขับถ่าย ทั้งที่เป็นเรื่องที่พบได้บ่อย หนึ่งในปัญหาที่คุณแม่หลายคนพบคือริดสีดวงทวาร อย่างไรก็ตาม มีวิธีการดูแลตัวเองได้ง่าย ๆ เพื่อบรรเทาอาการ:
ดูแลสุขภาพทางทวาร: อย่ากลั้นอุจจาระมากเกินไป และรักษาระบบทางทวารด้วยการทำความสะอาดหลังการขับถ่าย.
การดูแลทางสุขภาพผิว: ล้างก้นด้วยน้ำสะอาดหลังขับถ่าย และเช็ดให้แห้ง. หลีกเลี่ยงการใช้ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดที่มีส่วนผสมที่อาจทำให้ระคายเคือง.
แช่ก้นในน้ำอุ่น: นั่งแช่ก้นในน้ำอุ่น (ไม่ร้อนจัด) ครั้งละประมาณ 10–15 นาที ช่วยบรรเทาอาการปวดและคัน จากนั้นซับให้แห้งเบา ๆ ด้วยผ้านุ่ม ไม่ถูแรง.
สวมเสื้อผ้าที่หลวม: สวมเสื้อผ้าที่หลวม และสบายตัว. หลีกเลี่ยงการสวมกางเกงที่คับตัว.
บริโภคอาหารที่ดี: บริโภคอาหารที่มีใยมาก เช่น ผักผลไม้, ธัญพืช, และดื่มน้ำมากเพื่อรักษาความชุ่มชื้นในระบบทางเดินอาหาร.
การนอน: ในช่วงท้องโต การนอนตะแคง (โดยเฉพาะตะแคงซ้าย) แทนการนอนหงาย อาจช่วยลดแรงกดของมดลูกต่อหลอดเลือดบริเวณเชิงกรานได้.
การออกกำลังกาย: การออกกำลังกายเบา ๆ และหลีกเลี่ยงการเบ่งอุจจาระแรง ๆ. หากมีคำแนะนำเฉพาะจากแพทย์, ควรปฏิบัติตาม.
การคลายความเครียด: ควรพักผ่อน และคลายความเครียดให้เพียงพอ. หรือการหาสิ่งที่ชอบทำ ๆ ก็เป็นทางเลือกที่ดี.
การปฏิบัติตามข้อแนะนำเหล่านี้จะช่วยลดอาการริดสีดวงทวาร และทำให้คุณท้องรู้สึกสบายตัวมากขึ้น. แต่หากมีอาการรุนแรง หรือไม่ดีขึ้น, ควรปรึกษาแพทย์เพื่อรับคำแนะนำ และการรักษาเพิ่มเติม.
บทความแนะนำ : แนะนำ 5 กิจกรรม วิธีคลายเครียดคนท้อง ทำเองได้ง่ายๆที่บ้าน
วิธีป้องกันริดสีดวง
การตั้งครรภ์เป็นช่วงเวลาที่สุขภาพของคุณแม่มีความสำคัญที่สูง ริดสีดวงทวารเป็นปัญหาทั่วไปที่อาจเกิดขึ้นในช่วงนี้ ดังนั้น, นี่คือขั้นตอนง่ายที่คุณแม่สามารถทำเพื่อป้องกันริดสีดวง:
เปลี่ยนท่าทาง : หลีกเลี่ยงการนั่ง หรือยืนนาน ๆ ในตำแหน่งเดียว. นอนตะแคงซ้ายเวลานอนเพื่อลดแรงกดดันที่ท้อง.
รักษาทางทวาร : รักษาระบบทางทวารด้วยอาหารที่มีใยมาก เช่น ผัก, ผลไม้, และธัญพืช รวมถึงควรดื่มน้ำมากเพื่อรักษาความชุ่มชื้นในระบบทางเดินอาหาร.
การออกกำลังกาย : ออกกำลังกายเบา ๆ เพื่อส่งเสริมการทำงานของระบบทางทวาร. หลีกเลี่ยงการเบ่งอุจจาระแรง ๆ หรือการทำกิจกรรมที่ต้องงอตัวมาก.
การบำรุงผิว : ล้างก้นด้วยน้ำสะอาดหลังขับถ่าย และเช็ดให้แห้ง. หลีกเลี่ยงการใช้ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดที่มีส่วนผสมที่อาจทำให้ระคายเคือง.
การดูแลระบบย่อยอาหาร : เลือกอาหารที่มีไฟเบอร์สูง เช่น ผัก ผลไม้ (ดูตัวอย่างใน ผลไม้บำรุงครรภ์) ลดอาหารแปรรูปที่มีใยอาหารน้อย และหากกินยาธาตุเหล็กแล้วท้องผูกมาก ให้ปรึกษาแพทย์แทนการหยุดยาเอง.
การดูแลน้ำหนัก : ควบคุมน้ำหนักในระดับที่เหมาะสม. หากมีน้ำหนักเยอะอาจทำให้เกิดแรงกดดันที่ท้อง.
การดูแลตนเอง : หลีกเลี่ยงการนั่งที่นั่งนานๆ ในที่เดียว. พักผ่อน และคลายความเครียด.
การปฏิบัติตามขั้นตอนเหล่านี้จะช่วยลดความเสี่ยงของริดสีดวงในคนท้อง แต่หากมีอาการหรือความเปลี่ยนแปลงที่ไม่ปกติ, ควรปรึกษาแพทย์เพื่อรักษาต่อไป
ข้อควรระวัง: ควรรีบพบแพทย์หากมีเลือดออกทางทวารหนักมากหรือต่อเนื่อง ปวดรุนแรง คลำพบก้อนแข็งสีม่วงคล้ำที่ปวดมาก (อาจมีลิ่มเลือดอุดตัน) มีไข้ หรืออุจจาระมีสีดำ และหากไม่แน่ใจว่าเลือดออกจากทวารหนักหรือช่องคลอด ต้องไปโรงพยาบาลทันที เพราะเลือดออกทางช่องคลอดระหว่างตั้งครรภ์ต้องได้รับการตรวจเสมอ (ดูเพิ่มเติมจาก NHS)
บทความแนะนำ : 5 เมนูอาหารคนท้อง ควบคุมนํ้าหนัก แคลน้อย สารอาหารครบ 2023
สรุป
ริดสีดวงในคนท้องเกิดจากหลอดเลือดดำบริเวณทวารหนักโป่งพองและบวม จากมดลูกที่ขยายตัวกดทับ ฮอร์โมนที่เปลี่ยนแปลง อาการท้องผูก และการยืนหรือนั่งท่าเดิมนาน ๆ
การป้องกันทำได้ด้วยการกินอาหารที่มีใยอาหารสูง ดื่มน้ำให้เพียงพอ ไม่กลั้นและไม่เบ่งอุจจาระแรง ๆ ขยับร่างกายและเปลี่ยนท่านั่งหรือยืนบ่อย ๆ
เมื่อมีอาการ การดูแลตัวเองเบื้องต้นคือรักษาความสะอาด แช่ก้นในน้ำอุ่น ออกกำลังกายเบา ๆ เช่น การเดิน และใช้ยาเฉพาะที่แพทย์หรือเภสัชกรแนะนำ ส่วนหัตถการหรือการผ่าตัดมักเลื่อนไปพิจารณาหลังคลอด
ริดสีดวงในคนท้องทำให้คุณแม่เจ็บและไม่สบายตัว แต่โดยทั่วไปไม่เป็นอันตรายต่อลูกน้อย และหลายรายดีขึ้นเองหลังคลอด