เมื่อลูกของคุณมีผดร้อน หรือผื่นเม็ดเล็กบนใบหน้าทารก คุณอาจกังวล และต้องการทราบวิธีแก้ไข และรักษาอย่างถูกต้อง บทความนี้จะแนะนำวิธีแก้ผดผื่นบนใบหน้าทารก ที่เหมาะสมสำหรับลูกของคุณ
บทความแนะนำ : วิธีรักษา ผื่นคนท้องอ่อนๆ คันตามตัว รักษายังไง?
ผื่นบนใบหน้าทารกที่พบบ่อย
ผื่นหรือตุ่มเล็ก ๆ บนใบหน้าทารกพบได้บ่อยมาก และส่วนใหญ่ไม่อันตราย สาเหตุที่พบบ่อย ได้แก่
- ผดร้อน (heat rash): ตุ่มแดงหรือตุ่มใสเล็ก ๆ เกิดจากท่อเหงื่อที่ยังพัฒนาไม่เต็มที่อุดตันเมื่ออากาศร้อนหรือใส่เสื้อผ้าหนาเกินไป มักพบที่หน้า คอ หน้าอก และข้อพับ
- สิวทารก (baby acne): ตุ่มแดงหรือหัวเล็ก ๆ ที่แก้ม จมูก และหน้าผาก มักพบในช่วงสัปดาห์แรก ๆ และหายได้เอง
- สิวข้าวสาร (milia): ตุ่มขาวเล็ก ๆ ที่จมูกและแก้ม พบในทารกแรกเกิดและหายเองภายในไม่กี่สัปดาห์
- ผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง (eczema): ผื่นแดง แห้ง คัน มักพบที่แก้มและข้อพับ อาจเป็นเรื้อรัง ควรให้แพทย์ดูแล
- ผื่นต่อมไขมันอักเสบ: สะเก็ดสีเหลืองมันบริเวณหนังศีรษะ คิ้ว และข้างจมูก (อ่านเพิ่มเติม: ผิวทารกลอกเป็นขุย)
ข้อมูลจาก NHS ระบุว่าผื่นในทารกส่วนใหญ่ไม่ร้ายแรง แต่ควรสังเกตอาการร่วมอื่น ๆ เสมอ
สิ่งที่ควรจำ:
- ผดร้อนเกิดจากความร้อนและเหงื่อ ไม่ได้เกิดจากภูมิคุ้มกันบกพร่อง
- ป้องกันได้ด้วยการดูแลให้ลูกไม่ร้อนเกินไป
- ทำความสะอาดผิวหน้าด้วยน้ำสะอาดอย่างอ่อนโยน ไม่ใช้สมุนไพรหรือสูตรบ้าน ๆ กับหน้าทารก
- หากลูกมีไข้ ซึม หรือผื่นกดแล้วไม่จาง ต้องพบแพทย์ทันที
ผดร้อนในทารก: สาเหตุและอาการ
ผดร้อนเกิดเมื่อทารกเหงื่อออกมากแต่ท่อเหงื่อยังเล็กและอุดตันง่าย เหงื่อจึงคั่งอยู่ใต้ผิวหนังจนเกิดตุ่มเล็ก ๆ สีแดงหรือตุ่มใส อาจคันหรือแสบเล็กน้อยทำให้ลูกงอแง มักเกิดเมื่ออากาศร้อนชื้น ห่มผ้าหรือใส่เสื้อผ้าหนาเกินไป หรือนอนอยู่ในที่อับ
ตาม NHS ผดร้อนมักดีขึ้นเองภายในไม่กี่วันเมื่อทำให้ผิวเย็นลง ไม่จำเป็นต้องใช้ยา
| สาเหตุ | อาการ |
|---|---|
| อากาศร้อนชื้น ห้องอับ | ตุ่มแดงหรือตุ่มใสเล็ก ๆ ที่หน้า คอ หลัง หรือข้อพับ |
| ใส่เสื้อผ้าหนาหรือห่มผ้ามากเกินไป | อาจคันหรือแสบเล็กน้อย ลูกงอแง |
| เหงื่อสะสม เช่น บริเวณที่สัมผัสหมอนหรือเบาะคาร์ซีท | ผื่นมักขึ้นตรงจุดที่อับชื้น |
วิธีป้องกันผดร้อน
- ให้ลูกอยู่ในห้องที่อากาศถ่ายเท ไม่ร้อนหรือเย็นจัด ใช้พัดลมช่วยระบายอากาศได้แต่ไม่จ่อตัวลูก
- แต่งตัวลูกด้วยเสื้อผ้าผ้าฝ้ายบางเบา ระบายอากาศดี ไม่ห่มหรือใส่หลายชั้นเกินจำเป็น
- เช็ดเหงื่อและคราบน้ำลายบนหน้าลูกเบา ๆ ด้วยผ้านุ่มชุบน้ำสะอาด
- หลีกเลี่ยงครีมหรือโลชันเนื้อหนักที่อุดตันผิวในช่วงอากาศร้อน
- อาบน้ำลูกด้วยน้ำอุณหภูมิห้องหรืออุ่นเล็กน้อยในอ่างอาบน้ำเด็ก แล้วซับให้แห้ง
ข้อควรระวัง: ทารกอายุต่ำกว่า 6 เดือนไม่ควรดื่มน้ำเปล่า ในวันที่อากาศร้อนให้ป้องกันการขาดน้ำด้วยการให้นมแม่หรือนมผสมบ่อยขึ้นตามความต้องการ ส่วนเด็กที่อายุ 6 เดือนขึ้นไปและเริ่มอาหารตามวัยแล้ว จึงให้จิบน้ำสะอาดเพิ่มได้เล็กน้อย
การดูแลผิวหน้าทารกแบบอ่อนโยนที่บ้าน
เมื่อลูกมีผดหรือผื่นเล็กน้อยที่หน้า การดูแลที่ง่ายและปลอดภัยที่สุดคือ
- ทำให้ผิวลูกเย็นลง ถอดเสื้อผ้าชั้นที่หนาออก และให้อยู่ในที่อากาศถ่ายเท
- ล้างหน้าด้วยน้ำสะอาดอุณหภูมิห้อง แล้วซับให้แห้งเบา ๆ ไม่ถู
- ตัดเล็บลูกให้สั้นเพื่อไม่ให้เกาจนเป็นแผล (ดูวิธีตัดเล็บทารก)
- ไม่บีบ แกะ หรือขัดตุ่มบนหน้าลูก
ข้อควรระวัง: ไม่ควรใช้น้ำสะเดา สมุนไพร น้ำมันหอมระเหย แป้งฝุ่น หรือสูตรบ้าน ๆ ทาหน้าทารก เพราะยังไม่มีหลักฐานว่าช่วยรักษา และอาจทำให้ผิวระคายเคือง แพ้ หรือติดเชื้อ แป้งฝุ่นยังเสี่ยงที่ลูกจะสูดเข้าทางเดินหายใจ
เมื่อไหร่ควรพาลูกไปพบแพทย์
ควรพาลูกไปพบแพทย์เมื่อ
- ผื่นไม่ดีขึ้นภายใน 3–4 วันแม้ดูแลแล้ว หรือลามมากขึ้น
- ผื่นเป็นตุ่มหนอง ตุ่มน้ำพอง มีน้ำเหลืองไหล หรือแดงร้อนลามซึ่งอาจเป็นการติดเชื้อ
- ผื่นแดงแห้งคันเรื้อรังซึ่งอาจเป็นผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง
- ลูกมีไข้ร่วมด้วย โดยเฉพาะทารกอายุต่ำกว่า 3 เดือนที่มีไข้ 38 องศาเซลเซียสขึ้นไป ต้องพบแพทย์โดยเร็ว
ข้อควรระวัง: หากลูกมีผื่นจุดแดงหรือม่วงที่เอาแก้วใสกดแล้วสีไม่จางลง ร่วมกับมีไข้ ซึม ไม่ดูดนม หรือหายใจลำบาก ให้โทร 1669 หรือไปห้องฉุกเฉินทันที
การรักษาทางการแพทย์
แพทย์จะตรวจดูชนิดของผื่นก่อนเลือกการรักษา เช่น ครีมบำรุงผิวสำหรับผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง หรือยาทาฆ่าเชื้อเมื่อมีการติดเชื้อ ยาทาสเตียรอยด์และยาทุกชนิดควรใช้ตามแพทย์สั่งเท่านั้น ไม่ควรนำยาทาของผู้ใหญ่หรือยารักษาสิวมาใช้กับทารก
วิธีดูแลใบหน้าทารกในชีวิตประจำวัน
- เช็ดคราบนมและน้ำลายที่ปากและคางหลังกินนมทุกครั้ง เพราะความชื้นสะสมทำให้ผิวระคายเคือง
- เลือกผลิตภัณฑ์อาบน้ำสำหรับทารกที่อ่อนโยน ไม่มีน้ำหอม หรือใช้น้ำเปล่าอย่างเดียวในช่วงแรกเกิด
- ถ้าผิวแห้ง ใช้ครีมบำรุงผิวสำหรับทารกชนิดไม่มีน้ำหอมบาง ๆ
- ซักปลอกหมอน ผ้าห่อตัว และเสื้อผ้าของลูกด้วยน้ำยาซักผ้าสำหรับเด็ก และล้างน้ำออกให้หมด
- ล้างมือก่อนสัมผัสหน้าลูก และไม่ให้คนอื่นหอมแก้มลูกบ่อย ๆ
การดูแลเหล่านี้ช่วยลดการเกิดผดผื่นได้ทั้งบนหน้าและผิวส่วนอื่น เช่น ผื่นผ้าอ้อม (อ่านเพิ่มเติม: อาการผื่นผ้าอ้อม)
ผื่นเม็ดเล็ก ๆ บนหน้าทารก: สิวทารกและสิวข้าวสาร
ตุ่มเล็ก ๆ บนหน้าทารกแรกเกิดส่วนใหญ่เป็นสิวทารกหรือสิวข้าวสาร ซึ่งเป็นภาวะปกติ ไม่ติดต่อ และไม่ได้เกิดจากการดูแลไม่สะอาด
| ชนิด | ลักษณะ | การดูแล |
|---|---|---|
| สิวทารก | ตุ่มแดงหรือหัวเล็ก ๆ ที่แก้ม จมูก หน้าผาก | ล้างหน้าด้วยน้ำสะอาด ไม่บีบ ไม่ทายารักษาสิว มักหายเองภายในไม่กี่สัปดาห์ถึงไม่กี่เดือน |
| สิวข้าวสาร (milia) | ตุ่มขาวเล็กมากที่จมูกและแก้ม | ไม่ต้องรักษา หายเองภายในไม่กี่สัปดาห์ |
| ผดร้อน | ตุ่มแดงหรือใส เกิดเวลาร้อน | ทำให้ผิวเย็นลงและลดเสื้อผ้าที่หนา |
หากตุ่มกลายเป็นหนอง ลามมาก หรือลูกมีอาการไม่สบายร่วมด้วย ควรพบแพทย์
ทำไมไม่ควรใช้สมุนไพรหรือสูตรบ้าน ๆ กับหน้าทารก
ผิวทารกบางและดูดซึมสารได้ง่ายกว่าผู้ใหญ่ สมุนไพร น้ำมันหอมระเหย มะนาว ขมิ้น หรือน้ำสะเดา แม้จะเป็นของจากธรรมชาติ แต่อาจทำให้ผิวไหม้ แพ้ หรือระคายเคืองมากขึ้น และการทาผลิตภัณฑ์ที่ไม่สะอาดยังเสี่ยงต่อการติดเชื้อ ปัจจุบันยังไม่มีหลักฐานทางการแพทย์ว่าวิธีเหล่านี้ช่วยรักษาผดผื่นในทารก
วิธีที่ได้ผลและปลอดภัยกว่าคือการดูแลให้ลูกไม่ร้อน ล้างหน้าด้วยน้ำสะอาด และพบแพทย์เมื่ออาการไม่ดีขึ้น ตามคำแนะนำของ HealthyChildren.org (AAP)
การเลือกผลิตภัณฑ์ดูแลผิวทารก
- เลือกผลิตภัณฑ์ที่ระบุว่าสำหรับทารก ไม่มีน้ำหอม และมีส่วนผสมน้อย
- ทดสอบผลิตภัณฑ์ใหม่บริเวณเล็ก ๆ ก่อน หากผิวแดงหรือมีผื่นให้หยุดใช้
- ไม่ใช้ยาทาหรือครีมรักษาผื่นใด ๆ โดยไม่ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร โดยเฉพาะยาสเตียรอยด์
- เตรียมของใช้เด็กแรกเกิดที่จำเป็น เช่น ผ้าเช็ดหน้าผ้าฝ้ายนุ่ม และเสื้อผ้าระบายอากาศดี
สรุป
ผื่นบนใบหน้าทารกส่วนใหญ่ เช่น ผดร้อน สิวทารก และสิวข้าวสาร ไม่อันตรายและมักหายได้เอง วิธีดูแลที่ดีที่สุดคือให้ลูกอยู่ในที่ไม่ร้อน แต่งตัวบางเบา ล้างหน้าด้วยน้ำสะอาด และไม่ใช้สมุนไพรหรือยาทาเอง ทารกต่ำกว่า 6 เดือนให้ดื่มนมแม่หรือนมผสมตามความต้องการแทนน้ำเปล่า และหากลูกมีไข้ ผื่นลาม เป็นหนอง หรือผื่นกดไม่จาง ควรพบแพทย์ทันที